Nedir ZAFU? Zürafa geliyor aklıma. Yok, ilgisi yok!

Z..A..F..U….

Hani oturmaktan, oturamamaktan bahsetmiştik? Hatta yer sofrasında rahatsızlık çeken, görünümde son derece zinde, spor yapan, dinamik insanlar olmalarına rağmen dizlerini kıvıramayan, ya da uzun süre bağdaş kurup oturmaktan ötürü beli, sırtı ağrıyanlar… Zayıf sırt ve bel bölgesi kasları kısacası! Yani hepimizde olduğu gibi!

Zafu biraz bununla da ilgili… Zazen Zen meditasyon geleneğinde oturuşta kullanılan, içi tropik bir ağaç türü olan kapok ağacının tohumlarından elde edilen kabuk ve liflerle doldurulmuş şişmanca bir yastık çeşidi. Bir ara kısa süreliğine Türkiye’de Tchibo dükkanlarında, ondan sonra da yine Tchibo’nun web sayfasında meditasyon yastığı adıyla satışa çıktı. Belki başka yoga vb. aksesuarların satıldığı yerler de vardır benim bilmediğim.

Zafu yastığı neye yarar peki? Meditasyon oturuşunda yapılan çok tipik birkaç tane hata var, bunların bazılarını önlemesi ve meditasyon duruşunda (Ardha Padmasana / Padmasana) kalmayı anatomik açıdan destekleyici, hatta kolaylaştırıcı olması bakımından ilginç bir aksesuar Zafu. Bu yastık mutlaka Zen meditasyonunda değil, başka meditasyon türlerinde de kullanılabilir. Zafular geleneksel (dairesel) ve modern (fasülye biçimli) olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Meditasyon için duruşumuzu aldığımız ve duruşun içine yerleştiğimizde uyluklarımız dizlerimize doğru alçalan bir eğimle uzanmalı, yani dizimizin üst bölgesi dizimizden daha yukarıda olmayacak. Buna dikkat ettiğimizde kalçayı öne doğru eğimlendirmiş oluruz ve bu da belimizin hemen üstü, alt sırt bölgemizin desteklenmesini sağlar. Ayrıca Zafu kalçalarımızın altında oturuş pozisyonu aldığımız zaman kalça kemiklerimizin alt uçlarına adeta tampon olur, çünkü ne kadar çok oturuşu uzatırsak bu kemiklerin yere doğrudan teması zamanla bizi rahatsız etmeye, hatta bize acı vermeye başlar. Aslında yaygın olarak zafu yastığının altına kare biçiminde yassı bir minder, Zabuton da koyulduğunda (tıpkı resimdeki gibi) dizlerin de yere sert teması önlenir, ancak şart değildir. Hiç meditasyon oturuşunda kalmamış, bunu alışkanlık haline getirmemiş yeni başlayan kişiler için Zafu hayat kurtarabilir! Mutlaka evde bir zafunuzun olması gerekmiyor. Tekniği farketmişsinizdir, yeter ki kalçalarınızın altına, üzerine oturduğunuz kalça kemiklerinin alt uçlarının temas ettiği evde bulduğunuz ve aşağı yukarı zafuya benzer bir yastığı yerleştirin ve uyluklarınızın eğimi dizlerinize doğru azalacak şekilde oturun. Yavaş yavaş oturuşta daha uzun sürelerle kalmak alt sırt ve bel kaslarınızı güçlendirecek, eziyet çekmeden öğrenebileceksiniz. Zafunun üzerinde ister yarım Padmasana‘da, ister tam Padmasana, ya da Sukhasana‘da vd. meditasyon duruşlarında oturabilirsiniz.

Zafunun dolgusu üzerinde de durmak istiyorum. Pamuk vd. çok yumuşak dolgular kalçalarınıza, dolayısıyla yere doksan derece dik durması arzu edilen omurganıza gereken desteği veremez, içine gömülürsünüz. Zafuların içi bu nedenle karabuğday kabuğu ya da kapok tohumunun kabuklarıyla doludur! Üzerine oturunca bedeninizin şeklini alır ancak içe gömülmez. Yine zafu yerine tercih edebileceğiniz diğer bir yardımcı aksesuar da yoga bloğudur (bakınız ikinci resim). Gerçi bu yoga bloklarının üzerinde oturmak benim gibi kuyruk sokumu (sacrum) kemiğinin son birkaç boğumu birleşik olanlar için çok zor olabilir. Bu boğumların birleşik olması onların omurganın bütün omurları gibi teker teker oynatılamaması anlamına gelir. Kısacası kuyruk sokumunuzu belirginleştiren bu tür oturma pozisyonları, ya da Navasana gibi duruşlarda batma ve acı hissi eşlik eder. Bu nedenle Padmasana vb. meditasyon oturuşlarında yoga bloğu kullanmak benim için bir süre sonra oldukça acı verici!

Japonlar son derece derin meditatif durumlara erişebilmede pozisyonlanmanın önemini hemen kavradıklarından meditasyonun bölünmesini engelleyecek, bedeni kendi doğal ve rahat, sağlıklı duruşuna adeta çapalayacak bu yastıkları tasarlamışlar. Meditasyon günlük yaşamınızın vazgeçilmezlerindense bir denemekte fayda var!